QNB Ekonomisti Çiçek, kredi büyümesindeki gelişmeleri izlemek amacıyla oluşturdukları “Reel Net Kredi Kullanımı” (RENKK) endeksiyle bankacılık sektöründeki kredi eğilimlerinin daha sağlıklı takip edilebildiğini belirtti.
QNB Ekonomisti Deniz Çiçek, Matriks Haber için kaleme aldığı analizde bankacılık sektöründeki kredi eğilimlerini reel verilerle izlemeyi amaçlayan RENKK endeksi üzerinden değerlendirdi. Çiçek, kredi büyümesinin kur ve enflasyon etkilerinden arındırılmış seyrini ortaya koyarak son dönemdeki ivme değişimlerini ve bileşenlerini aktardı.
Analizde, enflasyondaki düşüş ve beklentilerdeki iyileşmeye paralel olarak politika faizinde kademeli indirim sürecinin devam edebileceği, ancak reel faizlerin bir süre daha yüksek kalabileceği belirtilirken, bu çerçevede makroihtiyati tedbirlerin de etkisiyle reel kredi büyümesinin önümüzdeki dönemde ılımlı bir patikada seyretmesinin beklendiği kaydedildi.
Çiçek, son yıllarda döviz kuru ve enflasyonda yaşanan yüksek oynaklık nedeniyle kredi stokundaki nominal değişimlerin yorumlanmasının zorlaştığını ifade etti. Bu çerçevede geliştirilen RENKK endeksinin; kur etkisinden arındırılmış, enflasyona göre düzeltilmiş net kredi kullanımını yansıttığını kaydetti. Endeksin, BDDK’nın tarihsel bankacılık sektörü verilerine dayandığını ve haftalık olarak güncellendiğini aktardı.
RENKK hesaplanırken, kredi stokundaki değişimden elde edilen haftalık net kredi kullanımı verilerinin, yabancı para kredilerde kur etkisinden arındırıldığını ve yurtiçi ÜFE ile enflasyona göre düzeltildiğini belirten Çiçek, bu göstergenin son dönemde net kredi kullanımında yıllık bazda yaklaşık yüzde 4 civarında reel artışa işaret ettiğini söyledi.
Endeksin oluşturulmasında kredi kullanımındaki döngüsel hareketlerin daha net görülebilmesi için uzun vadeli eğilimden sapmaların standart sapmaya bölünerek normalize edildiğini ifade eden Çiçek, oynaklığı azaltmak amacıyla 4 ve 13 haftalık ortalamaların kullanıldığını belirtti.
RENKK endeksinde sıfır seviyesinin, reel net kredi kullanımının tarihsel eğilimiyle uyumlu arttığını gösterdiğini kaydeden Çiçek, pozitif değerlerin tarihsel eğilimin üzerinde, negatif değerlerin ise altında artışa işaret ettiğini söyledi. Eşik değer olan eksi 0,8 standart sapmanın altındaki seviyelerin ise reel net kredi kullanımında azalışa işaret ettiğini ifade etti.
Deniz Çiçek, RENKK endeksinin 13 haftalık ortalamasının, TCMB’nin sıkı para politikası izlediği 2024 yılı boyunca sıfır ile eşik değer arasında kalarak düşük reel kredi genişlemesine işaret ettiğini belirtti. Para politikasının gevşemeye başladığı ve TL’de reel değerlenmenin yabancı para kredi kullanımını teşvik ettiği 2024 sonlarından itibaren göstergede belirgin yükseliş yaşandığını aktardı.
2025 yılının ilk çeyreğinde RENKK’in pozitif bölgeye geçtiğini ve reel kredi genişlemesinin tarihsel eğilime göre hızlandığını gösterdiğini kaydeden Çiçek, Mart 2025 sonrasında para politikası ve makroihtiyati düzenlemelerdeki sıkılaşma ile göstergenin ılımlı şekilde gerilediğini söyledi. Yılın son çeyreği itibarıyla endeksin yeniden sıfırın altına indiğini belirten Çiçek, Ocak 2026 itibarıyla 13 haftalık ortalamanın hafif negatif seviyelerde bulunduğunu ve reel kredi genişlemesinin tarihsel eğilime göre bir miktar daha yavaş seyrettiğini ifade etti. 4 haftalık ortalamanın ise dönemsel oynaklık gösterse de son haftalarda belirgin bir yön değişimine işaret etmediğini dile getirdi.
Kredi büyümesinin bileşenlerine de değinen Çiçek, tüketici kredilerinin geçici dalgalanmalar dışında istikrarlı bir artış eğilimi sergilediğini söyledi. QNB Ekonomik Araştırmalar’dan Deniz Çiçek, 2025 Mart ayında TCMB’nin yabancı para ticari kredilere yönelik ilave kısıtlamalarının ardından bu segmentte büyümenin belirgin şekilde yavaşladığını belirterek, toplam kredi büyümesindeki yavaşlamanın temel belirleyicisinin bu gelişme olduğunu kaydetti.
Para politikasındaki sıkılaşmanın TL cinsi ticari krediler üzerinde de baskı yarattığını ifade eden Çiçek, faiz indirimlerinin ardından 2025’in sonlarında bu grupta sınırlı bir toparlanma görüldüğünü aktardı.
Önümüzdeki döneme ilişkin değerlendirmesinde Çiçek, enflasyondaki düşüş ve enflasyon beklentilerindeki iyileşmeye paralel olarak TCMB’nin politika faizini kademeli olarak indirmesinin beklendiğini söyledi. Politika faizi indirimlerinin kredi ve mevduat faizlerini aşağı çekeceğini belirten Çiçek, buna karşın reel faizlerin, enflasyon hedeflerle uyumlu seviyelere inene kadar tarihsel ortalamalara göre yüksek kalmasının beklendiğini ifade etti.
Makroihtiyati tedbirlerin para politikasını tamamlayarak kredi büyümesini sınırlamayı sürdüreceğini kaydeden Çiçek, bu çerçevede reel kredi genişlemesinin önümüzdeki dönemde de görece ılımlı bir eğilim sergilemesinin öngörüldüğünü belirtti.